19/12/2012

Desseins éternels/Eternal Destinies/Eeuwige bestemmingen, all voices

This is the tenth blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

The tempo of this piece is 'extremely slow'. It is completely given up to religious contemplation and very typical of Messiaen. The performer may think of a natural phenomenon, rather than an expression of human feelings. The video shows in particular the thumb and second finger of the right hand, which have a central role in playing the melody. See the previous blog post for a video of the left hand.


Het tempo van dit stuk is 'uitzonderlijk langzaam'. Het staat geheel in het teken van religieuze contemplatie en is zeer kenmerkend voor Messiaen. De uitvoerder kan eerder denken aan een natuurverschijnsel dan aan een uitdrukking van menselijke emoties. De video laat in het bijzonder de duim en de wijsvinger van de rechterhand zien, die een centrale rol hebben in het spelen van de melodie.

Desseins éternels/Eternal Destinies/Eeuwige bestemmingen, preliminary exercise

This is the ninth blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

This video shows a preliminary exercise for the piece: to play the accompaniment with the left hand and the feet in a slow, regular rhythm. In this way, the performer can fully concentrate on fluent chord progressions.


Deze video laat een voorbereidende oefening voor het stuk zien: het spelen van de begeleiding met de linkerhand en de voeten in een langzaam, regelmatig tempo. Op deze manier kan de uitvoerder zich geheel concentreren op vloeiende akkoordverbindingen.

15/12/2012

Les Bergers / The Shepherds / De Herders - part two, all voices

This is the eighth blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

For organ students, Les Bergers is very suitable to start practising Messiaen's oeuvre. It is technically not so difficult, has a characteristic rhythm (groups of two en three semiquavers) and asks for the legato which is essential for his music. For the right wrist, Les Bergers is an excellent exercise in rotation. See the previous blog post for the left hand and the pedal.


Voor orgelstudenten is Les Bergers heel geschikt om kennis te maken met het oeuvre van Messiaen. Het is technisch niet al te moeilijk, heeft een kenmerkende ritmiek (groepjes van twee en drie zestienden) en vraagt om een legato dat essentieel is voor zijn muziek. Voor de rechterpols is Les Bergers een uitstekende oefening in rotatie. Zie de vorige blog post voor de linkerhand en het pedaal.






11/12/2012

Les Bergers / The Shepherds / De Herders - part two, left hand and pedal

This is the seventh blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

For a cheerful, elegant performance of this passage, the middle voices have to be played with a fluent legato. The wrist is relaxed and can move freely in all directions, for instance to support the thumb legato. Quick finger substitutions make me think of the movements of a spider.


Voor een opgewekte, elegant uitvoering van deze passage dienen de middenstemmen met een vloeiend legato te worden gespeeld. De pols is ontspannen en kan naar believen in alle richtingen bewegen, bijvoorbeeld om het duimlegato te ondersteunen. Snelle vingerwisselingen doen mij denken aan de bewegingen van een spin.





06/12/2012

Les Bergers / The Shepherds / De Herders, part one

This is the sixth blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

I like to think of this passage as a descent of awareness among the shepherds that something extraordinary has happened. Just before pressing each new chord, the fingers feel the keys very briefly, to have optimum control of touch. The melodies at the end of this video are played with a similar elegance as many of the bird songs in later works.


Ik zie deze passage als het neerdalen van een besef temidden van de herders dat er iets buitengewoons is gebeurd. Net voor het indrukken van ieder nieuw akkoord voelen de vingers heel kort de toetsen, om optimale controle over het toucher te hebben. De melodieën aan het slot van deze video worden met een zelfde soort elegantie gespeeld als vele van de vogelgezangen in latere werken.

03/12/2012

La Vierge et l'Enfant / The Virgin and the Child / De Maagd en het Kind, part three

This is the fifth blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

A return to the calmness of the beginning. The passage at the end should not be played too fast. It has a lovely, mild character, like the smile of a madonna on a renaissance painting.


Een terugkeer naar de rust van het begin. De passage aan het slot moet niet te snel worden gespeeld. Er is een lieflijke, milde stemming, als de glimlach van een madonna op een schilderij uit de renaissance. 

01/12/2012

La Vierge et l'Enfant / The Virgin and the Child / De Maagd en het Kind, part two, all voices

This is the fourth blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

The three layers together have, as so often in Messiaen's music, a hypnotic effect. The performer can not completely surrender to this; he has to observe permanently and remain in control. The atmosphere is, however contradictory this may seem, at the same time quiet and exalted.


De drie lagen tezamen hebben, zoals zo vaak in de muziek van Messiaen, een hypnotiserende werking. De uitvoerder zelf kan zich hier niet ten volle aan overgeven; hij moet voortdurend observeren en controleren. De stemming is, hoe tegenstrijdig dat ook mag lijken, tegelijkertijd rustig en geëxalteerd. 

28/11/2012

La Vierge et l'Enfant / The Virgin and the Child / De Maagd en het Kind, part two, left hand and pedal

This is the third blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

In the middle section of La Vierge et l'Enfant the left hand thumb plays a central role. If the staccato is well performed, it jumps from key to key with exactly the right amount of energy needed to pass the distance. The thumb then gets a pivot function in co-ordinating the movements of hands and feet, allowing the rest of the body to be in rest.


In het middendeel van La Vierge et l'Enfant speelt de duim van de linkerhand een centrale rol. Als het staccato goed wordt uitgevoerd, springt deze van toets naar toets met precies de juiste hoeveelheid energie die nodig is om de afstand af te leggen. De duim krijgt dan een spilfunctie in het op elkaar afstemmen van bewegingen van handen en voeten, waardoor de rest van het lichaam in rust kan zijn.

26/11/2012

La Vierge et l'Enfant / The Virgin and the Child / De Maagd en het Kind, part two, right hand and pedal

This is the second blog post to document the preparation of my live performance of Olivier Messiaen's 'La Nativité du Seigneur' at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

The middle section of La Vierge et l'Enfant is a variable obstinato consisting of three layers, each of which is a variable obstinato in itself. In nature, we see many examples of variable ostinatos, such as the movements of leaves and branches of a tree in the wind. Superficially, these movements seem to be always the same, but precise observation shows that they are always different. Similarly, the repetitions in this music example are permanently varied. Messiaen shows himself to be an adept of Stravinsky, while being completely original at the same time.
This passage asks for an optimum co-ordination of left hand, right hand and feet, as in a trio. Here, as an example, the combination of the right hand and the pedal. The fingers of the right hand always remain in contact with the keys and movements are as small as possible.



Het middendeel van La Vierge et l'Enfant is een variabel ostinato, bestaande uit drie lagen die ieder op zich ook een variabel ostinato vormen. In de natuur zien we vele voorbeelden van variabele ostinati, zoals de bewegingen van bladeren en takken van een boom in de wind. Oppervlakkig gezien lijken deze bewegingen steeds hetzelfde, maar bij nauwkeurig waarnemen blijkt dat ze steeds verschillend zijn. Evenzo zijn in dit muziekvoorbeeld de herhalingen aanleiding tot variatie. Messiaen toont zich een adept van Strawinsky, maar is tegelijkertijd volstrekt origineel.

Deze passage vraagt om een optimale coördinatie van linkerhand, rechterhand en voeten, als in een trio. Hier als voorbeeld de combinatie van rechterhand en pedaal. De vingers van de rechterhand blijven voortdurend in contact met de toetsen en bewegingen zijn zo klein mogelijk.

23/11/2012

La Vierge et l'Enfant / The Virgin and the Child / De Maagd en het Kind, part one and BWV542, pedal part middle section

This is the first blog post to document the preparation of my performance of Olivier Messiaen's La Nativité du Seigneur at the Orgelpark in Amsterdam on 21 December 2012, 20.15 h

Nederlandse tekst zie onder de tweede video

A few weeks ago, an organ has been placed in my house. It has three manuals and a pedal, which are connected to a computer. In this way, one can bring to sound samples of existing pipe organs; in my case up to now mainly the Silbermann organ in Arlesheim (Switzerland) from 1761 and the Cavaillé-Coll organ in Caen (France) from 1885. I am enthusiastic about the system, in the first place because of its beautiful sound, but also for the possibility to pass some thoughts on organ playing in a relatively easy way to anyone who is interested. Moreover, there is a good reason now to start a blog: my performance of Messiaen's La Nativité du Seigneur in the Orgelpark in Amsterdam on December 21 this year. By means of this blog I comment upon the preparation for the concert, gradually, from the first till the fourth book. To start with, a video of the performance of the first page of La Vierge et l'Enfant, with the sound of the organ in Caen.




Here, special attention has to be paid to the legato, which should be fluent and elastic. For that purpose, the most efficient fingerings and finger substitutions are chosen. Important is the movement that a finger makes from an upper key to a lower key and vice versa. Look at, for instance, the second finger at 0'49'' and 1'00''. The part of the keys that is actually played has to be as small as possible, in order to make movements minimal and accurate at the same time. The tempo is quiet and steady, with a little bit of rubato to give some space to the grace notes for the right hand at the beginning of phrases. The long chords at the end of each phrase should not be shortened. The wrists are always relaxed; they may move very gently to the rhythm. There is an atmosphere of contemplation and quiet, joyful expectation, as in the Advent.

And then, of course, there is Bach. I started, so to speak, from scratch practising his pieces; left hand, right hand and feet separately, then in several combinations. It is a great joy to do that with the sound of the organ in Arlesheim. I often think about Stef Tuinstra's excellent article 'An attempt to reconstruct Bach's pedal playing' from 2007, which I read last year, and also the impressive oboe playing technique of Marcel Ponseele. By the way, I notice being influenced by my playing with jazz- and pop musicians and in particular percussionists like Sandip Bhattacharya, Friso van Wijck and Hans de Greeve, which has encouraged me to play Bach according to the saying "in the beginning there was rhythm". See the following video, with the pedal part from the middle section of the great g minor fugue.




Nederlandse tekst

Enkele weken geleden werd bij mij thuis een 'Hauptwerk-orgel' geplaatst. Het heeft drie manualen en een pedaal, die in verbinding staan met een computer. Hierdoor kunnen samples van bestaande pijporgels tot klinken worden gebracht; in mijn geval tot op heden vooral het Silbermann-orgel uit 1761 in Arlesheim (Zwitserland) en het Cavaillé-Coll-orgel uit 1885 in Caen (Frankrijk). Ik ben enthousiast over het systeem, op de eerste plaats omdat de klank zo fraai is, maar ook vanwege de mogelijkheid nu op een relatief eenvoudige manier gedachten over het orgelspelen te kunnen doorgeven aan iedereen die daarvoor interesse heeft. Daarbij is er nu een goede aanleiding om een blog te beginnen: mijn uitvoering van Messiaens La Nativité du Seigneur in het Orgelpark in Amsterdam op 21 december a.s. Door middel van deze blog doe ik verslag van de voorbereiding van het concert, stapsgewijs, van het eerste tot en met het vierde boek. Om te beginnen een video (zie boven, in de Engelse tekst) van de uitvoering van de eerste bladzijde van La Vierge et l'Enfant, met de klank van het orgel in Caen.

Bijzondere aandacht vraagt hier het legato, dat vloeiend en elastisch dient te zijn. Daartoe worden zorgvuldig de meest doelmatige vingerzettingen en vingerwisselingen bepaald. Belangrijk is de beweging die een vinger maakt van boventoets naar ondertoets en omgekeerd. Zie bijvoorbeeld de tweede vinger van de linkerhand op 0'49'' en 1'00''. Het gedeelte van de toetsen dat daadwerkelijk bespeeld wordt is zo klein mogelijk. Hierdoor kunnen bewegingen tegelijk minimaal en accuraat zijn. Het tempo is rustig en gelijkmatig, met een licht rubato om enige ruimte te geven aan de versieringsnoten voor de rechterhand aan het begin van frases. De lange akkoorden aan het slot van ieder frase dienen volledig te worden uitgeteld. De polsen zijn altijd ontspannen; ze kunnen heel licht meebewegen op de cadans. Er is een stemming van contemplatie en stille, blijde verwachting, zoals in de advent.








En dan is er natuurlijk Bach. Ik ben als het ware opnieuw begonnen met het studeren van zijn werken; linkerhand, rechterhand en voeten afzonderlijk, daarna in diverse combinaties. Het is een grote vreugde om dat met de klank van het orgel in Arlesheim te kunnen doen. Hierbij denk ik regelmatig aan Stef Tuinstra's voortreffelijke artikel Een poging tot reconstructie van Bachs pedaalspel uit 2007, dat ik vorig jaar las, en ook aan het spel van de indrukwekkende hoboïst Marcel Ponseele. Overigens merk ik nu een invloed te hebben ondergaan van het spelen met jazz- en popmusici en in het bijzonder ook percussionisten als Sandip Bhattacharya, Friso van Wijck en Hans de Greeve; meer dan vroeger speel ik Bach volgens het gezegde "in den beginne was er ritme". Zie de volgende video (boven, in de Engelse tekst), met de pedaalpartij uit het middengedeelte van de grote g-klein fuga.