24/12/2013

Archetypes - A Thought about the Organ as a Time Machine

The Hauptwerk instrument on which I play pieces from the traditional repertoire and my own music (which I hardly consider in terms of Western classical music) may be regarded as a time machine which brings the sound of ancient instruments and the refinement of the clavichord to the present age. Consequently, a piece like Archetypes can be played in the spirit of ancient organs and the clavichord:


'Time's a strange thing,' Father Crompton said.
'Of course the child wouldn't understand it was all done in the past.'
'St Augustine asked where time came from. He said it came out of the future which didn't exist yet, into the present that had no duration, and went into the past which had ceased to exist. I don't know that we can understand time any better than a child.'

(The End of the Affair, Graham Greene, 1951)

19/12/2013

About practising trio sonatas by J.S. Bach

To practise Bach's trio sonatas and consider it as a life-long learning process, it is preferable to memorize each voice independently from beginning to end and also every possible combination of voices. Special attention should be paid to the left hand, which is usually weaker than the right. The following videos demonstrate a systematic way of practising, in which each part becomes an exercise in itself, applied to the Sonata in d minor BWV 527, third movement. These videos have been made with the digitalized sound of the van Dam-organ in the Grote Kerk in Tholen (the Netherlands). Strange as it may sound, I consider the instrument with Hauptwerk software which makes this possible as a 21st century equivalent of the clavichord, the instrument on which Bach and his contemporaries used to practise at home, because of the refinement of touch: every detail of musical expression can be realized.

Left hand solo

Right hand solo

Pedal solo

Left hand + Pedal

Right hand + Pedal

Left hand + Right hand

All three voices


14/12/2013

J.S. Bach - Sonata BWV 527, third movement, all three voices

Finally, the joy of playing the three voices together. The sound is from the sample set "Tholen". I play the left hand on the third manual with flutes 8' and 2', because that voice is generally a little lower than the one for the right hand, so it matches the flutes 8' and 4' on the first manual very well.



Click here for other Bach recordings. 

12/12/2013

J.S. Bach - Sonata BWV 527, third movement, left and right hand

The one-before-last step of practising.




Click here for other Bach recordings. 

J.S. Bach - Sonata BWV 527, third movement, right hand and pedal

The sound of the holpijp 8' and the flute d'amour 4' of the organ in Tholen is beautiful, very Empfindsam.



Click here for other Bach recordings.

08/12/2013

J.S. Bach - Sonata BWV 527, third movement, left hand and pedal

The next step in the structured order of practising. It is always good to start with the left hand and give it more time than the the right hand. In addition, it seems that playing with the left hand connects to the right part of the brain, where creativity is settled. Accordingly, I like to begin the day with some of my left hand patterns for contemporary improvisation and composition; it gives a healthy feeling.







07/12/2013

J.S. Bach - Sonata BWV 527, third movement, pedal only

One should be able to play the bass without the arms looking for support on the organ bench, as that would imply that the body is not well-balanced in itself. Therefore, keeping the arms bowed while playing a pedal solo is a good exercise.



04/12/2013

J.S. Bach - Sonata BWV 527, third movement, right hand only

The upcoming posts will, like the previous one, deal with each voice of BWV 527c separately. I intend to use these videos for my research, to demonstrate exercises for the co-ordination which are also relevant for my ways of improvising on rhythmic melodic patterns, in a contemporary style.



03/12/2013

J.S. Bach - Sonata BWV 527, third movement, left hand only

It is preferable that one knows and practises every voice of a trio sonata by heart.



01/12/2013

J.S. Bach - Es ist gewisslich an der Zeit BWV 755

This chorale prelude is perhaps better known as Nun freut euch, lieben Christen Gemein'. However, I like the other title, because of the hurried impatience of the right hand's part.



24/11/2013

J.S. Bach - Sonata in d minor BWV 527, first movement

In this video it can be seen that trills are performed with the second and third finger, while keeping the thumb in a relaxed position.



22/10/2013

J.S. Bach - Sonata in c minor BWV 526, third movement ("Arlesheim")

Perhaps the most difficult of all the trio sonata movements. In particular the passage with the second theme for the left hand in f minor and the counter subject in c minor should be improved.


17/10/2013

J.S. Bach - Sonata in c minor BWV 526, first movement ("Arlesheim")

Today I heard an interesting version of this piece on YouTube, with Holliger, oboe, and Zimmerman, viola. Here is my "Arlesheim" -version:




29/09/2013

Olivier Messiaen - first duet from "L'Ange aux parfums", both hands

Composed in 1939, this passage is still unique in organ literature. Hundreds of hours of practising and then it's gone in one minute.




27/09/2013

Olivier Messiaen - first duet from "L'Ange aux parfums", left hand only

Here it can be seen that the fingers remained "glued" to the keys, as it were. This has been composed in 1939 and is incredibly modern for that age. There is no parallel with Schoenberg, Strawinsky, Bartok, or any other composer so far as I know.


07/07/2013

The Art of Doing Nothing applied to J.S. Bach's Trio Sonata in G major BWV 530 (1st mov.) and Train in the sky



From 2003 until 2007, I carried out a research called The Art of Doing Nothing with students of Codarts, University for the Arts, Rotterdam. Starting-point for this research were observations by contemporaries of Bach on his organ playing; evidently the great master achieved a huge expression with very small movements of fingers and feet only. I related these observations to a typically 18th century term in German music: vernehmendes Hören, which translates as 'observational listening'. This implies that the performer has a kind of inner silence even while playing very exciting passages. Through many years of experience, I found that this inner silence is the result of a continuous striving for the best possible quality of sound. The words 'inner silence' gave birth to the title of the research, The Art of Doing Nothing, which may also be described as the art of playing with relaxed precision.

A short comprehensive description of The Art of Doing Nothing: observational listening due to striving for the best quality of sound and a clear judgement of what one is doing leads to an inner silence and a minimum of movements, consequently giving access to the collective unconscious, which is the richest reservoir of artistic expression that one can imagine. This minimum of movements seems to contradict the tendency in Western classical music to make the visual aspect of performing more interesting.

J.S. Bach is of course an example for any classical musician and particularly for organists, but this type of performing has existed through the ages all in music traditions all over the world. Therefore, I find The Art of Doing Nothing essential in connecting different music traditions to each other. In the following, it is applied to my piece Train in the sky. Here, the very talented percussionist Renato Peneda truly plays in the spirit of The Art of Doing Nothing.






06/07/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Final

This final variation is to be played in the spirit of the following phrase from Arthur Conan Doyle's The Lost World:

'... one great wave of enthusiasm, which rolled from the back of the hall, gathering volume as it came, swept over the orchestra, submerged the platform, and carried the four heroes away upon its crest'.


05/07/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 124-135, pedal only

A video recording of the double pedal, with cameras from left and right, allowing good observation of all the movements.



04/07/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, third variation

In bar 4 and 6, the melody's f sharp is played on the positive in stead of the pedal; the legato (both on the swell and pedal) should not be interrupted because of this. The four part setting on the swell is a good exercise for a clean thumb legato. The left foot is used to open and close the swell box.





27/06/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, second variation

Short as it is, this variation is not at all easy to play. The video shows how every single finger remains elastically attached to the keys, to allow for optimal velocity, accuracy and refinement, in particular also for the right hand's finger substitutions.



24/06/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, first variation

A beautiful four part setting with the melody in the bass (but without 16'). The two middle voices should flow like water and take the soprano and the bass along. Contrapuntal listening is essential here, hearing the flow of each voice separately and then trying to play it as you hear it inwardly. In the final chord, I played the high e on the great manual in stead of the positive (as indicated in the score), because the cromorne is too loud there.



23/06/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Choral varié, andante religioso

In general, playing a choral is not so easy as it seems and often the result is too heavy, too 'vertical'. It asks for a 'horizontal', fluent way of playing, moving forward as in singing.



18/06/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Adagio, bar 79-107

In this huge climax, one of the best in its genre, it is important to keep the fingers attached to the keys in an elastic way and not make the movements bigger than necessary.



14/06/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Adagio, bar 53-78

Similar to Franck, Duruflé intensifies the movement of a choral setting with triplets in the middle and lower voices. These have to be played very steadily and fluently, else the effect will only be counterproductive. In this respect, particularly bars 67 until 72 ask for a lot of care.



Maurice Duruflé - Veni Creator, Adagio, bar 31-52

In bar 31 it is important to have exactly the right change of tempo that serves to vitalize the adagio, otherwise the huge crescendo and dramatic climax at the end will not be well prepared. Play the double pedal in bars 41-45 completely legato for a good, powerful drive.





12/06/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Adagio, bar 1-30

In bar 1, the indication dolcissimo makes clear that the toucher should be of the utmost delicacy and fluency. From bar 10, the swell box is opened stepwise, interfering with playing the pedals. In bar 19, con calore asks for a warm-hearted, generous unfolding of the five part setting.






23/04/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude (complete), version 19 April 2013

This is the thirteenth blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
After all the fragments, here is a video with the first complete recording of the Prélude. Some remarks on where the performance can be improved:

0'50'' : the movement of the right foot is superfluous; there is no swell box action yet
1'40'' : the transition to the melody for the hautbois should be more fluent, as in an orchestra (almost impossible to realize on an organ)
2'37'' : the transition between the third manual and the pedal in the main melody is not completely legato
3'23'' : the swell box is already completely closed, so that there is no further diminuendo possible (N.B. the score prescribes a decrescendo for the great manual, but this is not possible)
5'52'' : the main melody's e-flat is a bit too short, as a sign of concentration slipping away
5'58'' : memory slip, resulting in some missing notes
8'44'' : the trumpet's recitativo is too metrical, not enough rubato
9'04'' : the voix céleste should be put in

In general, the performance should be more glowing, which can be realized by letting the bottoms of the keys roll from one to each other, with exactly the right amount of pressure (not too much, as that will lead to stagnation). Consequently, it may sound like an improvisation, i.e. with a spontaneity as if it is played for the first time.



20/04/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 163-170

This is the twelfth blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

An announcement of the huge drama that will take place in the Adagio. As always with Duruflé, the score is remarkably detailed.


Een aankondiging van de dramatiek die het Adagio zal brengen. Zoals altijd bij Duruflé is de partituur opvallend gedetailleerd.

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 158-162

This is the eleventh blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

For this chorale, again a sensitive, fluent legato is needed, with finger substitutions at the right moment. The swell-box closes in four steps. In subtle passages like this, I prefer to play the pedal with the toes in stead of the heel.


Voor dit koraal is wederom een gevoelig, vloeiend legato nodig, met vingerwisselingen op de juiste momenten. De zwelkast gaat in vier stappen dicht. In dergelijke subtiele passages speel ik het pedaal bij voorkeur met de punt in plaats van de hak van de voet.

17/04/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 142-157

This is the tenth blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h

Nederlandse tekst zie onder de video

The ascending en descending movements of the right hand are played with a slight rubato, holding back a little before reaching the top, so that they look like waves in stead of triangular figures.


De op- en neergaande bewegingen van de rechterhand worden met een licht rubato gespeeld, enigszins vertragend alvorens de top te bereiken, zodat ze op golven in plaats van driehoekfiguren lijken.

12/04/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 123-141 (1)

This is the eighth blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

The movements from the third to the second and the first manual and vice versa are a beautiful example of French romantic organ writing. They have to be practiced very slowly, almost dreamy, without any undesired tension.



De klavierwisselingen in m. 135-141 gaan gepaard met mooie, vloeiende bewegingen, die heel langzaam, bijna dromerig en zonder enige ongewenste spanning worden ingestudeerd.

08/04/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 123-134 (2)

This is the seventh blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

This is a wonderful passage, consisting of a five part chorale with the main melody played by the left hand in the third voice, two upper voices played by the right hand and two lower voices played by the left and right foot respectively. Of course, the double pedal asks for special attention; it is not easy to play these two melodic lines fluently and cantabile. Also the left hand playing on two manuals at the same time is a tour de force; to achieve this, the wrist and the fingers have to be very relaxed and flexible. In addition, the right hand has its two independent voices to take care of.


Dit is een bijzonder mooie passage, een vijfstemmig koraal met de hoofdmelodie gespeeld door de linkerhand in de middenstem, twee bovenstemmen gespeeld door de rechterhand en twee onderstemmen gespeeld door respectievelijk de linker- en de rechtervoet. Natuurlijk verdient het dubbelpedaal bijzonder aandacht; het is niet eenvoudig deze twee melodische lijnen vloeiend en zangrijk te spelen. Ook het bespelen van twee manualen tegelijkertijd door de linkerhand is een tour de force; om dit met succes te doen moeten de pols en de vingers heel ontspannen en flexibel zijn. Daarbij speelt de rechterhand nog eens twee onafhankelijke stemmen die met zorg dienen te worden ingestudeerd.

06/04/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 71-122

This is the sixth blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

In the meantime, getting a little impatient, I would prefer to record the fragments at a higher tempo. However, it is better to keep in mind that patience will reward itself. So once again the next fragment, in which the first thematic material of the prelude is being developed, will be played slowly. In bar 116, a good legato can be achieved by an unconventional, lateral movement of the right hand.


Ondertussen word ik een beetje ongeduldig en zou ik de fragmenten graag in een hoger tempo opnemen. Maar ook hier geldt: geduld loont zich. Nog maar een keer langzaam gespeeld dus, het volgende fragment waarin het eerste thematische materiaal van de prelude wordt doorgewerkt. In maat 116 kan een goed legato worden verkregen door een onconventionele, zijwaartse beweging van de rechterhand.

01/04/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 57-70

This is the fifth blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

A characteristic "French" enharmonic modulation from B-flat major to F-sharp major. At one moment, the left hand takes over the melody from the pedal; it is very difficult to do this in such a way that the cantabile is not disturbed. In fact, it is one of the most difficult passages of the whole piece and I am not yet satisfied with how it sounds in this recording. Very important is the gradual closing of the swellbox in five steps; at the last step the toe is subtly used to avoid making undesired sounds when the box shuts completely.


Een typisch ''Franse" enharmonische modulatie van Bes groot naar Fis groot. Op een gegeven moment neemt de linkerhand de melodie van het pedaal over; het is heel moeilijk om dit zo te doen, dat het cantabile niet wordt verstoord. Zoals het in deze opname is ben ik er nog niet tevreden over. Welbeschouwd is het één van de moeilijkste passages van het hele stuk. Heel belangrijk is het geleidelijk sluiten van de zwelkast in vijf stappen; bij de laatste stap wordt subtiel gebruik gemaakt van de punt van de voet gebruikt om de kans op bijgeluiden zo klein mogelijk te maken wanneer de kast volledig dichtgaat.

30/03/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 47-56 (3)

This is the fourth blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

It is a great joy to practise slowly this wonderful four-part chorale, of which the main melody alternates between the tenor and the alto, and fully experience its beauty of harmony, melody, timbre and texture.


Het is een grote vreugde om deze prachtige vierstemmige zetting, waarvan de hoofdmelodie afwisselend in de alt en de tenor ligt, langzaam in te studeren en de schoonheid van harmonie, melodie, timbre en textuur ten volle te ervaren.

26/03/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 47-56 (2)

This is the third blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

In bar 50, at the B-flat, there is a change from the fourth to the fifth finger of the left hand. This has to be practiced with care, as because of the high position of the melody in the pedal the organist might get out of balance and loose control over his playing.


In maat 50, op de Bes, is er een wisseling van de vierde naar de vijfde vinger in de linkerhand. Deze dient met aandacht te worden ingestudeerd, omdat de organist vanwege de hoge ligging van de melodie in het pedaal bij onvoldoende steun van de vijfde vinger uit balans dreigt te raken en de controle over het spel te verliezen.

20/03/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 47-56, (1), pedal only

This is the second blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

This melody is to be played as gregorian chant is sung: fluently, almost without accents and with a quasi free rhythm. For this, a delicate touch and a lot of control is needed. As with every other detail, it is wise to practise this passage slowly again and again, even if one can play it at the right tempo. Only then a higher level of technique will be achieved.


Deze melodie wordt gespeeld zoals het gregoriaans wordt gezongen: vloeiend, vrijwel zonder accenten en met een quasi-vrij ritme. Hiervoor is een delicaat toucher van de voeten vereist en een hoge mate van controle. Zoals bij ieder ander detail, is het verstandig dit fragment steeds opnieuw in een laag tempo te oefenen, ook al kan men het in het juiste tempo spelen. Pas dan wordt een hoger niveau van techniek bereikt.



13/03/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 1-46 (2)

This is the second blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h

Nederlandse tekst zie onder de video

The footwork in organ music since the 19th century is often much more than pedalling alone. In Duruflé's Veni Creator, for instance, a subtle operating of the swellbox by both feet is of great importance. Often this is done by the right foot, because of the usual position of the swellbox right from the middle, but sometimes the left has to take over if the right is doing something else. The video below shows examples of this. In bar 30 and 31, the bass line a/ b-flat/c-sharp has to be played legato, while the right foot operates the swellbox. Because of automized stop changes without the help of assistants it is recommended to include pushing foot pistons in the study process. I prefer to play without shoes because of greater supplesse and a more refined touch.


Het voetenwerk in orgelmuziek vanaf de 19e eeuw is dikwijls veel meer dan pedaalspel alleen. In Duruflé's Veni Creator bijvoorbeeld is een subtiele bediening van de zwelkast door beide voeten van groot belang. Meestal gebeurt dit door de rechtervoet, omdat de zwelkast normaal gesproken enigszins rechts van het midden is geplaatst, maar soms neemt de linker het over als de rechtervoet bezig is met iets anders. Voorbeelden hiervan zijn te vinden in onderstaande video. In maat 30 en 31dient de baslijn a - bes- cis legato gespeeld te worden met de linkervoet, terwijl de rechter de zwelkast bedient. In verband met automatisch doorregistreren zonder de hulp van assistenten is het aan te bevelen ook het indrukken van de voetpistons in het studieproces op te nemen. Ik speel bij voorkeur zonder schoenen, vanwege een grotere souplesse en een verfijnder toucher. Hiervoor is een hoge mate van controle vereist en daarom raad ik niet-gevorderde organisten aan op traditionele wijze met schoenen aan te spelen.



10/03/2013

Maurice Duruflé - Veni Creator, Prélude, bar 1-46 (1)

This is the first blog post to document the preparation of my live performance of Maurice Duruflé's Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May, 2012 at 20.15 h
Nederlandse tekst zie onder de video

In the autumn of 2011, Johan Luijmes invited me to play Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" by Maurice Duruflé en Messe de la Pentecôte by Olivier Messiaen at the Orgelpark in Amsterdam on 23 May 2013. I accepted with much pleasure, in particular because over thirty years ago I had studied Duruflé's piece, but never performed in public. It is a masterpiece, a highlight of French-romantic organ literature and because of its severe technical difficulties I decided to restudy the piece long before the concert. From January 2012, I practised about ten to fifteen minutes every day, playing everything very slowly and learning by heart from the very start. I find this the ideal way of working. As a young man, I liked to study very difficult pieces like this in a short time, as a challenge to explore and expand my limits, but nowadays this has no meaning for me anymore and I prefer a long, slow and thorough preparation. Moreover, I enjoyed rediscovering the beauty of the composition gradually. In the meantime, I can play the piece at the required tempo, but with an eye to this blog I would like to start with commenting on passages played slowly, sometimes including hands and feet separately and stepwise from the beginning. Here is a video of bar 1-46 of the prelude, with the camera focused on the hands.


In het najaar van 2011 nodigde Johan Luijmes mij uit om op 23 mei a.s. in het Orgelpark te Amsterdam Prélude, Adagio et Choral Varié sur le thème du "Veni Creator" van Maurice Duruflé en Messe de la Pentecôte van Olivier Messiaen te spelen. Met veel genoegen ging ik op deze uitnodiging in, met name omdat ik het eerstgenoemde stuk ooit had ingestudeerd (ruim dertig jaar geleden), maar nooit in het openbaar had uitgevoerd. Het is een meesterwerk, een hoogtepunt van de Frans-romantische orgelliteratuur en vanwege de hoge moeilijkheidsgraad nam ik mij voor het stuk ruim van te voren opnieuw in te studeren. Vanaf januari 2012 heb ik er iedere dag zo'n tien à vijftien minuten aan besteed, alles heel langzaam spelend en meteen uit het hoofd lerend. Deze manier van werken beschouw ik als ideaal. Toen ik jong was hield ik ervan om een hele moeilijke stukken als deze in korte tijd in te studeren, als een uitdaging om grenzen te verkennen en verleggen, maar momenteel heeft dat geen betekenis meer voor mij en geef ik de voorkeur aan een langdurige, trage en grondige voorbereiding. Daarbij was het een groot plezier om de schoonheid van deze compositie geleidelijk aan te herontdekken. Inmiddels kan ik het stuk in de gevraagde tempi spelen, maar met het oog op deze blog wil ik graag beginnen met het toelichten van langzaam gespeelde passages, stap voor stap vanaf de eerste maat. Hier is een video van maat 1-46 van de prelude, met de camera gericht op de handen.

10/02/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 9

Nederlandse tekst zie onder de video

The last piece for the musical clock which I recorded is so exuberantly cheerful that I added a fourniture the flute stops.


Het laatste stuk voor Flötenuhr dat ik opnam is zo uitbundig en vrolijk dat ik een fourniture toevoegde aan de fluitregisters.




09/02/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 12

Nederlandse tekst zie onder de video

This is one of the most delightful pieces of the series, which makes the fingers dance over the keyboard.


Dit is één van de meest verrukkelijke stukjes van de reeks, dat de vingers laat dansen over de toetsen.



07/02/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 11

Nederlandse tekst zie onder de video

Played with a flute 4', this little piece has a very delicate sound, quite opposed to the weight that many people associate with organ playing.


Gespeeld met de fluit 4' heeft dit stukje een heel delicaat geluid, geheel tegengesteld aan de gewichtigheid die velen met orgelspelen associëren.

02/02/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 10

Nederlandse tekst zie onder de video

Comparing the architect Norman Foster's buildings to the music of Mozart, the author Paul Goldberger speaks of "music that doesn't show the effort and just seems to dance perfectly through the air, in spite of the huge effort that is behind it all". Similarly, Haydn's pieces for the musical clock and -far more difficult- J. S. Bach's trio sonatas have to be performed quasi effortlessly. In 2003, I called this The Art of Doing Nothing, a metaphor for playing with relaxed precision.


In een vergelijking tussen de gebouwen van de architect Norman Foster en de muziek van Mozart spreekt de schrijver Paul Goldberger van "muziek die de inspanning niet laat zien en perfect door de lucht lijkt te dansen, ondanks de enorme inspanning die er achter zit". Evenzo dienen Haydns stukken voor Flötenuhr en -veel moeilijker- J.S. Bachs triosonates ogenschijnlijk zonder enige inspanning te worden gespeeld. In 2003 noemde ik dit The Art of Doing Nothing, een metafoor voor spelen met ontspannen precisie.

27/01/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 7

Nederlandse tekst zie onder de video

When I wrote that Haydn only used two octaves for these pieces, I forgot to mention that the number of pipes of the musical clock was not twenty-four, but sixteen, corresponding with twice the scale of C major and twice the leading note f#. This makes his achievement even more admirable.


Toen ik schreef dat Haydn voor deze stukken slechts gebruik maakte van een omvang van twee octaven, vergat ik te vermelden dat het aantal pijpjes van het instrument niet vierentwintig, maar zestien is, corresponderend met twee maal de toonladder van C groot en twee maal de leidtoon fis. Dit maakt zijn prestatie nog bewonderenswaardiger.


23/01/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 6

Nederlandse tekst zie onder de video

Again from the preface by Schmid:

"The exquisite delicacy of Haydn's works for musical clock demands of the performer an artless and unaffected style of playing and an affectionate absorption in the refined and sparkling nature of these little gems."


Nogmaals uit het voorwoord van Schmid:

"De exquise finesses van Haydns werken voor Flötenuhr vragen van de uitvoerder een ongekunstelde, naïeve manier van spelen en een liefdevolle verdieping in de fijnzinnige, fonkelende aard van deze kleine edelstenen."


18/01/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 3

Nederlandse tekst zie onder de video

From the preface by Schmid:

"Apart from the choice of delicate yet satisfying tone-colour, particular attention must be paid to the neatest possible execution of the decorative filigree-work, which is here treated with great affection by Haydn."
This is very true, as the seemingly easy pieces require in fact a well developed technique, more in an 18th century than a 19th century sense.


Uit het voorwoord van Schmid:

"Naast de keuze van delicate, doch verzadigde klankkleuren dient bijzondere aandacht te worden besteed aan een zo sierlijk mogelijke uitvoering van het decoratieve filigraanwerk, dat Haydn hier liefdevol behandelt."






Dit is heel juist, omdat de ogenschijnlijk eenvoudige stukjes om een goed ontwikkelde techniek vragen, meer op een 18e eeuwse dan een 19e eeuwse manier.





14/01/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 2

Nederlandse tekst zie onder de video

The following text is taken from the preface by Ernst Fritz Schmid:

"It must be stressed right away, on account of the tone-colour as much as anything, that this instrument (i.e. the musical clock, WT) has nothing to do with the steel comb mechanism which was developed only at the beginning of the nineteenth century, and which we now generally associate with the term 'musical box'. The musical clock is by no means necessarily connected with an actual clock having a face and hands, as the name might suggest. Often it consists solely of the musical mechanism, comprising a pinned cylinder, a pair of bellows, a row of tuned pipes and a clockwork motor driven by a spring or weight. In other words we have a genuine organ in miniature that is driven by mechanical means. The clockwork sets in motion the cylinder and the bellows, and the pipes are brought into play by the pins through a simple mechanical linkage."
Schmid also refers to a "curiously intractable, yet unbelievably lively, finely chiseled sound". These words I find inspiring when performing these exquisite pieces.


De volgende tekst is afkomstig uit het voorwoord van Ernst Fritz Schmid:

"Met nadruk moet worden gezegd, vanwege zowel de klankkleur als andere zaken, dat dit instrument niets te maken heeft met het mechanisme met stalen pennen dat pas aan het begin van de negentiende eeuwen werd ontwikkeld en dat wij nu algemeen associëren met de term 'speeldoos'. De Flötenuhr is in geen enkel opzicht als vanzelfsprekend verbonden met een uurwerk met front en wijzers, zoals de naam zou kunnen suggereren. Vaak bestaat het slechts uit een muzikaal mechaniek met een cilinder met pinnen, een paar balgen, een rij gestemde pijpen en een aandrijving met veer of gewicht. Met andere woorden, er is sprake van een echt miniatuur-orgel, dat mechanisch wordt aangedreven. De aandrijving brengt de cilinder en de balgen in beweging; de pijpen komen tot klinken door een eenvoudige mechanische verbinding."






Schmid spreekt ook van een "merkwaardig starre, maar ongelofelijk levendige, fijn besneden klank". Deze woorden vind ik inspirerend wanneer ik deze uitmuntende stukjes speel.

12/01/2013

Joseph Haydn - Pieces for a Musical Clock 1792 no 1

Nederlandse tekst zie onder de video

The upcoming blog posts will be in the sign of Joseph Haydn's Pieces for a Musical Clock. I play them from a transcription by Ernst Frits Schmid, published by Bärenreiter in 1954. The back cover of this edition gives the following information:

"The musical clock, a mechanically operated miniature organ, was the most popular mechanical musical instrument of the Rococo. Joseph Haydn wrote these pieces for a friend of his, a musician who wanted his musical clock to play nothing but music from the Viennese master. The transcription of these pieces for keyboard instrument now gives music lovers a chance to become acquainted with these delightful miniatures, besides providing interesting insights into a unique musical tradition."
A first series, written in 1792, has twelve pieces, one for each hour. It is amazing what Haydn is able to do here within a range of only two octaves.


De komende blog posts staan in het teken van Flötenuhr-Stücke van Joseph Haydn. Ik speel ze in een transcriptie van Ernst Fritz Schmid, uitgegeven door Bärenreiter in 1954. De achterkant van deze uitgave geeft de volgende informatie:

"De Flötenuhr, een automatisch aangedreven miniatuurorgel, was het meest geliefde mechanische muziekinstrument van de Rococo. Joseph Haydn schreef zijn Flötenuhr-Stücke voor een bevriende musicus, die zijn instrument alleen met muziek van de Weense meester wilde laten klinken. De transcriptie van deze stukken voor een toetsinstrument geeft muziekvrienden nu de kans deze klankvolle miniaturen te leren kennen en maakt interessante inzichten in deze kunstrijke muzikale traditie mogelijk."
Een eerste reeks, geschreven in 1792, heeft twaalf stukken, één voor ieder uur. Het is verbazingwekkend wat Haydn hier allemaal weet te doen binnen een omvang van slechts twee octaven.

01/01/2013

Listening to the fairies - Martijn Alsters, flute and Willem Tanke, organ

Nederlandse tekst zie onder de video

On 10 September, 2011 Martijn Alsters and I played a duet for flute and organ in the Grote Kerk in Breda. The organ part of this duet is a written composition, which crystallized out of improvisation. The flute part was improvised on the spot. The result is a cheerful piece, which plays a role in my artistic research Combining the avant-garde and the historical in improvisation, composition and interpretation at Leiden University. Through this research I aim at, among other things, making new, 21st century music with a nimbleness and transparency in the spirit of the 18th century. Actually, Martijn Alsters and I are preparing a full program for flute, alto flute, piccolo and organ. The audio recording in the following video has been made by Gerard Maters.


Op 10 september 2011 speelden Martijn Alsters en ik een stuk voor fluit en orgel, genaamd Listening to the fairies, in de Grote Kerk te Breda. De orgelpartij van dit duet is een improvisatorisch tot stand gekomen, maar uiteindelijk volledig uitgeschreven compositie. De fluitpartij werd ter plekke geïmproviseerd. Het resultaat is een onbekommerd, vrolijk stuk, dat een rol speelt in mijn artistiek onderzoek Combining the avant-garde and the historical in improvisation, composition and interpretation aan de Universiteit Leiden. Met dit onderzoek beoog ik onder meer nieuwe, 21e eeuwse muziek te maken met een lichtvoetigheid en transparantie in de geest van de 18e eeuw. Momenteel werken Martijn Alsters en ik aan een volledig programma voor fluit, altfluit, piccolo en orgel. De audio opname is gemaakt door Gerard Maters.